Praktijkonderzoek Persoonlijkheidsstoornissen: positieve beweging zichtbaar en wens voor samen leren

Psychotherapie door de jaren steeds breder toegepast
De zorgstandaard beschrijft dat psychotherapie, indien mogelijk en haalbaar, als eerste keus behandeling bij persoonlijkheidsstoornissen wordt ingezet. Onderzoek van Hermens (2012) liet zien dat psychotherapie in de praktijk bij minder dan een kwart van de patiënten met een borderline-persoonlijkheidsstoornis als eerste behandelstap werd ingezet. In dit onderzoek geeft 86% van de patiënten aan psychotherapie te hebben gekregen. Ook noemen zorgprofessionals psychotherapie het vaakst als specifieke behandeling voor persoonlijkheidsproblematiek. Dit geeft aan dat er een beweging heeft plaatsgevonden in de praktijk en dat psychotherapie inmiddels veel zichtbaarder en breder aanwezig is in het behandelaanbod.

Diagnostiek breed toegepast
Zorgprofessionals geven aan dat zij veel aandacht hebben voor klachten, functioneren, betekenisgeving, sociaal en interpersoonlijk functioneren, levensloop, context, wensen en krachtbronnen. Daarmee wordt niet alleen gekeken naar de stoornis, maar ook naar de mens in het dagelijks leven. Dat past bij herstelondersteunend werken zoals de zorgstandaard beschrijft. Patiënten herkennen deze brede blik ook, maar minder sterk dan zorgprofessionals. Het blijft daarmee van belang dat professionals deze thema’s ook herkenbaar maken voor patiënten.

Inzet traumagerichte interventies
De uitkomsten laten zien dat traumagerichte interventies een duidelijke plek hebben binnen het aanbod voor mensen met persoonlijkheidsproblematiek. Ellen Willemsen, directeur Kenniscentrum Persoonlijkheidsstoornissen, duidt deze ontwikkeling: “Dat is relevant omdat traumagerelateerde klachten vaak voorkomen bij mensen met persoonlijkheidsproblematiek. Waar in het verleden soms terughoudendheid bestond rond traumabehandeling, bijvoorbeeld vanwege zorgen over ontregeling, laat dit onderzoek zien dat traumabehandeling nu veel vaker wordt aangeboden als onderdeel van passende zorg.”

Betrekken van naasten
De zorgstandaard beveelt aan om met naasten samen te werken en hen waar nodig te ondersteunen. Naasten geven in het praktijkonderzoek aan dat zij betrokken willen worden, maar ervaren dat dit lang niet altijd gebeurt. Het onderzoek geeft hiervoor geen eenduidige verklaring. Juist daarom is het belangrijk om hierover met professionals, patiënten en naasten in gesprek te gaan.

Ellen Willemsen: “De zorgstandaard geeft richting, maar goede zorg krijgt vorm in de praktijk. Dit onderzoek laat zien welke dingen goed gaan, maar ook waar we elkaar kunnen helpen om de zorg verder te verbeteren. Bijvoorbeeld bij het betrekken van naasten. Welke rol spelen tijd, scholing, ervaring met systeemgesprekken of terughoudendheid van patiënten? En wat is nodig om dit beter te organiseren? Over die vragen willen we graag samen met professionals, patiënten, naasten en organisaties in gesprek.”

Samen leren als volgende stap
De zorgstandaard benadrukt het belang van werken binnen een professioneel zorgnetwerk. Het praktijkonderzoek laat zien dat zorgprofessionals behoefte hebben aan spiegelinformatie, intervisie, zorgnetwerken en gezamenlijke reflectie. Tegelijkertijd geven professionals aan dat structurele deelname aan interne en externe leer- en zorgnetwerken beperkt is. Daarmee ligt er een duidelijke kans om samen te leren van verschillen in ervaring, goede voorbeelden en knelpunten in de implementatie.

Bijeenkomst over de uitkomsten van het praktijkonderzoek
Het Kenniscentrum Persoonlijkheidsstoornissen biedt in samenwerking met Akwa GGZ de mogelijkheid om in gesprek te gaan over de uitkomsten van het praktijkonderzoek. Leren van elkaar staat centraal en professionals en organisaties worden van harte uitgenodigd deel te nemen. Wat gaat er al goed in de praktijk? Waar zit energie en ambitie? Welke knelpunten vragen om gezamenlijke reflectie? Welke ondersteuning is nodig om de zorgstandaard beter toepasbaar te maken, de samenwerking rond het zorgplan te versterken en samen leren in zorgnetwerken structureler te organiseren?

De bijeenkomst wordt gehouden op dinsdag 27 oktober om 13.00 uur in Utrecht en is bedoeld als eerste stap. Afhankelijk van de opbrengst en behoefte kunnen daarna één of meerdere verdiepende sessies volgen.

Meer informatie over het programma volgt begin oktober. Meld je hier aan voor de bijeenkomst.