Goede zorg bij psychische aandoeningen

Als je te maken hebt met een psychische aandoening komt er veel af op jou en je naasten.

Het is fijn als je weet welke mogelijkheden er zijn. En wat in de ggz wordt gezien als goede zorg. Daarom zijn er kwaliteitsstandaarden ontwikkeld.

Samen beslisssen

De standaarden geven antwoord op vragen als: Hoe wordt de diagnose gesteld?  Welke behandel-mogelijkheden zijn er? Ook geven ze informatie over hoe je omgaat met je omgeving of hoe je (weer) aan het werk kunt gaan. Ze zijn gemaakt door patiënten en hun naasten en professionals. Het kan prettig zijn om je te verdiepen in de mogelijkheden die er zijn. Zo kun je gemakkelijker samen met je arts beslissen.

 Thuisarts.nl

De informatie uit de standaarden is speciaal voor patiënten en naasten beschikbaar gemaakt op thuisarts.nl. Hieronder vind je een overzicht.

 

 

  • Angstklachten en angststoornissen

    U kunt verschillende dingen doen om te voorkomen dat angstklachten erger worden:

    • Eet gezond, beweeg en slaap genoeg.
    • Blijf de dingen doen die u eng vindt.
    • Schrijf uw ervaringen over angstige momenten op.
    • Schrijf ook geruststellende gedachten op.
    • Praat over de angst met een vriend, broer of zus, of met uw huisarts.
  • Autisme

    Kenmerken van autisme zijn:

    • heftiger ervaren wat je hoort, ziet, ruikt, proeft en voelt
    • moeite met veranderingen

     

    U kunt zo nodig hulp krijgen van de huisarts, praktijkondersteuner of bijvoorbeeld een psycholoog.

    • Leren omgaan met veranderingen en stress kan helpen.
    • Ook contact met andere mensen met autisme kan prettig zijn.

     

    Als uw kind autisme heeft:

    • kunt u leren hoe u uw kind het beste kunt helpen, bijvoorbeeld bij veranderingen
    • kan uw kind leren om makkelijker contact met anderen te maken (in een training of met behandeling door een jeugdpsycholoog)
  • Bipolaire stoornis

    Bij een bipolaire stoornis heeft u manische en depressieve periodes.

    • In een manische periode bent u veel opgewekter, actiever en zelfverzekerder dan u gewend bent. Of u voelt zich opgejaagd, doet dingen zonder er goed over na te denken en wordt sneller boos dan normaal.
    • In een depressieve periode bent u somber en passief. U voelt zich waardeloos en heeft geen energie om dingen te doen.

    Voor de behandeling gaat u naar een psychiater.

    • Medicijnen kunnen de klachten verminderen en voorkomen dat de klachten terugkomen.
    • U krijgt ook hulp om te leren leven met een bipolaire stoornis.
    • Krijgt u weer beginnende verschijnselen van een manie of een depressie? Neem dan direct contact op met uw arts.
  • Conversiestoornis

    Bij een conversiestoornis gaat er iets mis met de signalen van de hersenen naar delen van het lichaam.

    • U kunt bijvoorbeeld uw armen of benen niet meer bewegen, u verliest uw bewustzijn of u krijgt problemen met praten, slikken, zien of horen.
    • Bij de meeste mensen gaan de klachten binnen enkele maanden weg, soms al binnen een dag.
    • Met uw huisarts of neuroloog bespreekt u hoe u kunt omgaan met de klachten.
    • Blijven de klachten langer? Dan kan bijvoorbeeld een psycholoog of fysiotherapeut u verder helpen.
  • Daginvulling en participatie

    Een goede invulling van de dag is heel belangrijk voor uw herstel. Het geeft structuur en afleiding, zorgt ervoor dat u in contact komt met anderen en is goed voor uw zelfvertrouwen.

    Er zijn verschillende mogelijkheden, afhankelijk van uw eigen situatie: vrijwilligerswerk, een opleiding volgen, zorgen voor kinderen, een hobby, koffie drinken bij een inloopcentrum, dagbesteding bij een GGZ-instelling of betaald werk.

  • Depressieve stoornissen

    Bij een depressie bent u langer dan 2 weken somber en/of heeft u nergens zin in. Ook kunt u zich moe, onrustig, schuldig en waardeloos voelen.

    • Om te herstellen zijn deze dingen heel belangrijk:
      • structuur geven aan uw dag: op tijd opstaan, elke dag naar buiten gaan, gezond eten, op tijd naar bed gaan
      • actief zijn: ga elke dag sporten/bewegen, blijf aan het werk
      • contact met andere mensen
    • De huisarts en de praktijkondersteuner kunnen hierbij helpen.
    • Als de depressie ernstig is of niet overgaat, zijn gesprekken met een psycholoog (psychotherapie) mogelijk, en eventueel medicijnen.
  • Eetstoornissen

    Beginnende eetproblemen kunnen een eetstoornis worden.

    • Bij anorexia voel je je dik, terwijl je juist te weinig weegt.
    • Bij boulimia en eetbuistoornis heb je heftige eetbuien.
    • Bij de eetstoornis ARFID wil of durf je bepaald voedsel niet te eten en/of eet je te weinig.
    • Eetstoornissen zijn ernstige aandoeningen die niet vanzelf overgaan.
    • Een bezoek aan je huisarts is een belangrijke stap.
    • Er zijn goede behandelingen om te herstellen van een eetstoornis.
  • Informatie voor naasten

    U kunt iemand met psychische klachten vaak al helpen door goed naar hem/haar te luisteren:

    • Probeer echt te luisteren, zonder te oordelen of meteen adviezen te geven.
    • Probeer niet in discussie te gaan. Luister gewoon en probeer uw naaste te begrijpen.
    • Wil de persoon met psychische klachten niet dat u zich met hem/haar bemoeit? Schakel dan een andere naaste in om hem/haar te helpen.

    Het is ook belangrijk dat u goed voor uzelf zorgt.

    • Praat over uw zorgen met bijvoorbeeld een goede vriend.
    • Maak ook gerust een afspraak met uw huisarts.
    • Voor ondersteuning kunt u terecht bij Labyrint in perspectief en de vereniging Ypsilon, organisaties voor familie van mensen met psychische problemen.
    • Voor meer adviezen kunt u ook terecht bij patiëntenorganisaties.
  • Opiaatverslaving

    Heroïneverslaving is een chronische, psychische aandoening. Wilt u behandeld worden en de kwaliteit van uw leven verbeteren? Ga naar uw huisarts. Die zal u verwijzen naar de verslavingszorg. U kunt vervangende middelen krijgen, zoals methadon  en buprenorfine. Door de behandeling krijgen veel mensen weer controle over hun leven.

  • Overspannenheid en burn-out

    Gebeurtenissen, verplichtingen en problemen kunnen veel spanning geven. Lukt het u niet om met die spanning om te gaan? Dan raakt u overspannen.

    • Overspanning geeft klachten zoals moeheid, slaapproblemen, prikkelbaarheid, piekeren, concentratie- en geheugenproblemen.
    • U heeft het gevoel dat u geen grip meer heeft op uw situatie.
    • Het lukt u niet meer om uw dagelijkse bezigheden goed te blijven doen.
    • U herstelt in 3 fasen. Dit duurt vaak enkele maanden.
      1) Accepteer dat u overspannen bent en neem rust.
      2) Zet de oorzaken op een rij en bedenk oplossingen.
      3) Voer de bedachte oplossingen uit.
  • Persoonlijkheidsstoornissen

    Bij een persoonlijkheidsstoornis zijn bepaalde eigenschappen erg aanwezig.

    • U bent bijvoorbeeld extreem gevoelig voor kritiek, u heeft heel erge bindingsangst of verlatingsangst, u doet dingen zonder na te denken, u bent erg afhankelijk, perfectionistisch of verlegen.
    • Hierdoor krijgt u verschillende problemen in uw leven: thuis, op school en/of op uw werk.
    • Een persoonlijkheidsstoornis is het beste te behandelen met psychotherapie.

     

  • Problematisch alcoholgebruik en alcoholverslaving

    U wilt minder alcohol drinken of stoppen met alcohol drinken. Dat is een belangrijk besluit.

    • Zorg dat u zich goed voorbereidt.
    • Schrijf op waarom u alcohol drinkt: welke voordelen heeft alcohol voor u?
    • Schrijf op waarom u wilt minderen of stoppen: welke nadelen heeft alcohol voor u?
    • Kies dan of u minder gaat drinken of dat u helemaal gaat stoppen.
    • Veroorzaakt uw alcoholgebruik problemen voor u of uw omgeving? Dan is stoppen verstandiger.
    • Stoppen met drinken is vaak ook makkelijker.
    • De huisarts of de praktijkondersteuner helpen u bij de keuze.
    • U kunt ook op internet een zelfhulpprogramma volgen om te minderen of te stoppen.
  • Psychose
    • Tijdens een psychose ervaart u de wereld anders dan andere mensen:
      • U hoort bijvoorbeeld stemmen of ziet mensen die er niet zijn (hallucinaties).
      • Uw gedachten veranderen. U legt de dingen om u heen op een andere manier uit, en geeft ze een speciale betekenis (wanen).
      • U kunt erg in de war of angstig zijn.
    • Bij een psychose is het belangrijk dat u zo snel mogelijk behandeling krijgt. Bel uw huisarts als u dit soort klachten heeft.
    • Meestal is er specialistische hulp nodig van een GGz-instelling of ziekenhuis.
    • Bij een psychose is het belangrijk om tot rust te komen. Een goede dag-structuur helpt: probeer op vaste tijden te eten, te werken, te sporten en te rusten.
  • SOLK: Onverklaarde lichamelijke klachten
    • U heeft lichamelijke klachten die niet goed te verklaren zijn.
    • Bij onderzoek is er geen ziekte of lichamelijke oorzaak voor uw klachten te vinden.
    • Of er is wel een lichamelijke oorzaak gevonden, maar het is onduidelijk waarom uw klachten zo heftig zijn, zo veel last geven of zo lang duren.
    • Artsen noemen die klachten onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK).
    • Gelukkig kunt u wél iets doen aan uw klachten, ook al is de oorzaak onduidelijk.
    • Uw gezondheid, gedachten, gevoel, gedrag en de steun van anderen hebben invloed.
    • Door dingen anders te doen en te bekijken, leert u met de klachten om te gaan.
    • De klachten blijven vaak bestaan, maar op den duur heeft u er minder last van.

Wil je liever de versies lezen die zijn geschreven voor professionals? Dat kan uiteraard ook. Ze zijn te vinden in de database GGZ Standaarden