Niels Mulder neemt het stokje over van Ralph Kupka in bestuur

Ralph Kupka is vanaf de oprichting als bestuurslid bij Akwa GGZ betrokken. Daarmee maakte hij de ontwikkeling van de organisatie vanaf het begin mee. In acht jaar tijd zag hij Akwa GGZ groeien en een steeds bredere rol binnen de ggz krijgen.

‘Ik ben heel trots op wat we de afgelopen jaren met Akwa GGZ hebben bereikt’, zegt Ralph. ‘Akwa GGZ heeft een duidelijke rol gekregen in het ggz-veld en zet steeds vaker thema’s op de landelijke agenda.’ Voor Ralph is samenwerking gedurende zijn bestuursperiode een belangrijk uitgangspunt geweest. ‘Goede zorg ontstaat niet vanuit één beroepsgroep of perspectief, maar juist door kennis en ervaringen uit het hele veld bij elkaar te brengen.’ Als voorbeeld noemt hij de lerende netwerken van Akwa GGZ, die de afgelopen jaren steeds meer vorm hebben gekregen. ‘In deze netwerken komen professionals uit de praktijk bij elkaar die willen leren van elkaar en onderlinge tegenstellingen. Nieuwe inzichten vinden hun weg naar de praktijk, omdat deze  ook beschikbaar zijn voor organisaties buiten de netwerken. Dat maakt echt verschil.’

Leren van data en onderzoek

Onderzoek loopt als een rode draad door Ralphs loopbaan als psychiater en hoogleraar. Die wetenschappelijke blik nam hij ook mee in zijn bestuurswerk bij Akwa GGZ. Het doen van onderzoek en het benutten van data om de kwaliteit van zorg te verbeteren waren dan ook belangrijke aandachtspunten. “GGZ Dataportaal heeft zich in de afgelopen jaren flink ontwikkeld met het verzamelen, analyseren en visualiseren van data. Met Spiegelinformatie krijgen professionals en organisaties meer inzicht in de zorg en kunnen zij daarvan leren.’

Ralph noemt het tijdig afronden van behandelingen één van de onderwerpen waarbij onderzoek van Akwa GGZ inzicht gaf in een breder vraagstuk. Uit het onderzoek bleek bijvoorbeeld dat bijna twee derde van de ondervraagde professionals denkt dat beter afronden kan bijdragen aan het verkorten van de wachtlijsten. Ralph: ‘Wanneer behandelingen worden afgerond zodra dat verantwoord is, kan beschikbare behandelcapaciteit worden ingezet voor mensen die nog op zorg wachten. Het meer inzichtelijk maken van dit soort thema’s is rol die Akwa GGZ de afgelopen jaren steeds sterker is gaan innemen.’

De blik van de psychiater

Naast zijn wetenschappelijke blik nam Ralph ook nadrukkelijk zijn perspectief als psychiater mee in het bestuur. Voor hem begint kwaliteit bij de vraag hoe kennis wordt vertaald naar goede zorg voor de individuele patiënt. ‘Hoe zorg je dat mensen worden behandeld volgens de stand van de wetenschap, met alle variatie van dien?’ De zorgstandaarden van Akwa GGZ spelen daarin een belangrijke rol: ze brengen actuele kennis en ervaring bij elkaar en bieden professionals houvast bij het maken van keuzes in de praktijk.

Tegelijkertijd bleef Ralph vanuit zijn vak ook steeds aandacht vragen voor goede diagnostiek. Hij kijkt kritisch naar de ontwikkeling om vooral probleemgericht te behandelen, waarbij psychiatrische diagnoses soms naar de achtergrond verdwijnen. Volgens hem blijft het belangrijk om ook de aard en het beloop van de klachten goed te onderzoeken en te benoemen en de behandeling daarop aan te passen.

Aan zijn opvolger geeft Ralph een advies mee dat aansluit bij zijn eigen ervaring als bestuurder. ‘Blijf vooral psychiater, maar kijk ook hoe de andere disciplines en belangengroepen elkaar versterken.’ Daarin schuilt volgens hem de bijzondere kracht van Akwa GGZ: niet alleen verschillende beroepsgroepen, maar ook het perspectief van patiënten en naasten samenbrengen en van daaruit werken aan kwaliteitsverbetering. ‘Dat is echt een verrijking voor de ggz.’

Ralph kijkt met veel plezier terug op de acht jaar waarin hij als bestuurslid heeft kunnen bijdragen. In die periode groeide Akwa GGZ uit tot een organisatie met een duidelijke positie in het ggz-veld en een brede rol in het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Naast de inhoudelijke onderwerpen zal hij ook de mensen missen. ‘Akwa GGZ is een relatief kleine organisatie, maar wel een die zich bezighoudt met grote maatschappelijke vraagstukken. Dat doe je samen met een groep kundige en enthousiaste mensen. Ook de collega’s ga ik missen.’

Niels Mulder: ‘Kwaliteit gaat ook over toegankelijkheid’

Niels werkt sinds 1999 als psychiater en is emeritus-hoogleraar Openbare Geestelijke Gezondheidszorg aan het Erasmus MC. Tot april van dit jaar was hij daarnaast voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). In zijn werk hield hij zich onder meer bezig met acute psychiatrie en bemoeizorg. Die ervaring neemt hij mee naar het bestuur, naast zijn achtergrond in onderzoek. In zijn nieuwe rol wil hij voortbouwen op de kennis en activiteiten die binnen Akwa GGZ zijn ontwikkeld en vanuit zijn eigen expertise bijdragen aan de volgende stappen.

Een onderwerp waar Niels nog verbetermogelijkheden ziet, is het benutten van data voor kwaliteitsverbetering. Daarmee sluit hij aan bij een thema dat ook Ralph tijdens zijn bestuursperiode belangrijk vond. Niels: ‘Ik geloof echt dat je van data kunt leren. Door inzichtelijk te maken wat er in de praktijk gebeurt, kun je van elkaar leren en de zorg verder verbeteren.’ Daarbij gaat het volgens Niels niet alleen om behandeluitkomsten. Ook informatie over hoe de zorg wordt georganiseerd en wat professionals in de praktijk doen, kan helpen om beter zicht te krijgen op waar verbetering mogelijk is.

‘Data krijgt pas waarde als professionals én organisaties die informatie daadwerkelijk kunnen gebruiken om naar hun eigen handelen te kijken en van elkaar te leren’, zegt Niels. Voor Niels ligt daar een belangrijke kans voor de komende jaren: voortbouwen op wat GGZ Dataportaal al heeft ontwikkeld en beschikbare data van organisaties nog beter met elkaar verbinden en benutten.

Een brede blik op kwaliteit

In zijn bestuursperiode wil hij  de brede manier waarop Akwa GGZ naar kwaliteit kijkt voortzetten. Vanuit zijn eigen achtergrond wil hij daarbij ook aandacht geven aan maatschappelijke kwaliteit. ‘Kwaliteit gaat niet alleen over de inhoud en uitkomsten van een behandeling, maar bijvoorbeeld ook over de toegankelijkheid van de zorg. Kwaliteit is ook toegankelijkheid van de ggz.’

Zijn achtergrond in de openbare geestelijke gezondheidszorg speelt daarin mee. Goede zorg gaat voor hem ook over de vraag wat iemand nodig heeft om weer verder te kunnen en wanneer specialistische ggz kan worden afgerond. Daarbij kijkt hij niet alleen naar klachten, maar juist ook naar wat voor patiënten van betekenis is in het dagelijks leven: werk, familie, sociale contacten en zingeving. Juist die bredere uitkomsten zeggen volgens hem iets over wat zorg uiteindelijk oplevert.

Ook de positie van professionals wil Niels vanuit zijn bestuursrol blijven meenemen in de bredere kwaliteitsvraagstukken waar Akwa GGZ aan werkt. ‘Kunnen zij hun vak goed uitoefenen en houden zij voldoende ruimte om te doen wat nodig is?’

Samen kom je verder

Het advies dat Ralph hem tijdens het gesprek meegeeft, sluit goed aan bij de manier waarop Niels zelf naar zijn bestuursrol kijkt: blijf psychiater, maar blijf ook kijken hoe verschillende disciplines en belangengroepen elkaar kunnen versterken. Niels herkent zich daarin. Vanuit eerdere samenwerkingen met onder andere patiëntenorganisaties en andere beroepsgroepen heeft hij ervaren hoeveel er mogelijk is wanneer partijen gezamenlijk optrekken.

Tegelijkertijd ligt er ook een belangrijke taak om  alles wat al is opgebouwd te blijven gebruiken. De zorgstandaarden bevatten inmiddels een grote hoeveelheid kennis, maar moeten blijven aansluiten bij nieuwe wetenschappelijke inzichten én bij wat professionals en patiënten in de praktijk nodig hebben. Niels ziet het als een uitdaging om het bestaande niet los te laten en tegelijkertijd nieuwe stappen te zetten.

Wanneer zijn bestuursperiode over enkele jaren geslaagd is? Niels benadrukt dat zo’n resultaat nooit aan één bestuurder is toe te schrijven. ‘Het is echt teamwerk.’ Hij kijkt er vooral naar uit om samen met de medewerkers van Akwa GGZ en de verschillende partijen in het veld voort te bouwen op wat er al staat. Daarbij ziet hij volop mogelijkheden om meer te leren van data, verschillende perspectieven op kwaliteit te verbinden en nieuwe vraagstukken gezamenlijk verder te brengen. ‘Je hebt allemaal je eigen kwaliteiten, maar met elkaar kun je veel meer bereiken.’