Meten is weten

Wat is het effect van een behandeling?
Hier krijg je zicht op met betrouwbare en valide meetinstrumenten en kwaliteitsindicatoren.

Ze helpen je om de zorg te monitoren. Zo kun je een individuele behandeling verbeteren én de ggz als geheel.

Er is veel te doen geweest over Routine Outcome Monitoring (ROM). Op deze pagina lees je wat de visie is van Akwa GGZ en wat onze rol is met betrekking tot ROM. En in deze video bespreken twee van onze bestuursleden hun ervaringen met ROM.

ROM

De afgelopen jaren zijn er samen met het veld kwaliteitsstandaarden voor diverse psychische aandoeningen ontwikkeld. In deze kwaliteitsstandaarden hebben patiënten, hun naasten en zorgprofessionals vastgelegd wat goede zorg is vanuit het perspectief van de patiënt. Dit helpt professionals om samen met patiënten en hun naasten keuzes te maken voor de behandeling.

Om bij te houden of je samen de juiste weg bent ingeslagen, wordt de behandelvoortgang gemeten. Een werkwijze die daarbij kan helpen is Routine Outcome Monitoring (ROM). ROM staat voor vragenlijsten die voor, tijdens en na de behandeling door patiënten worden ingevuld. Op basis van ROM kunnen patiënten, hun naasten en de professional het effect van de behandeling volgen, met elkaar bespreken en op basis hiervan keuzes maken. Ervaart de patiënt bijvoorbeeld een afname van klachten? Door tijdens de behandeling dit soort vragen te stellen, ondersteunt ROM het proces in de individuele behandeling.

De gegevens die zorgprofessionals door middel van ROM verzamelen – alleen wanneer de patiënt hiervoor toestemming heeft gegeven – kunnen ook worden gebruikt om na te gaan of je als behandelaar de gewenste kwaliteit levert. Deze gegevens kunnen namelijk worden verwerkt tot kwaliteitsinformatie. Door samen in een veilige omgeving met collega-behandelaren van de eigen instelling, of met vergelijkbare teams van andere instellingen, naar deze kwaliteitsinformatie te kijken en hierover in gesprek te gaan, komt een leerproces op gang. Dit leerproces zorgt ervoor dat een behandelaar kan blijven verbeteren met het doel steeds betere zorg te leveren. Op grote schaal kan dit leiden tot een verbetering van de kwaliteit van de totale geestelijke gezondheidszorg.

Heb je vragen hierover? Neem dan contact met op ons.

De rol van Akwa GGZ

  • Ontwikkelen kwaliteitsindicatoren en meetinstrumenten ten behoeve van ROM doel 1

    Meten met ROM werkt alleen als het goed aansluit bij de behandelpraktijk en dus in de individuele behandelrelatie. Hiervoor is het essentieel kwaliteitsindicatoren te kiezen die de behandeldoelen ondersteunen.

    Akwa GGZ ontwikkelt samen met zorgprofessionals, patiënten en naasten een set indicatoren met bijbehorende meetinstrumenten, passend bij de kwaliteitsstandaarden die daadwerkelijk nuttig zijn voor zorgaanbieders om toe te passen in de individuele behandelrelatie.

  • Ontwikkelen van kwaliteitsinformatie ten behoeve van ROM doel 2

    De ROM-uitkomsten kunnen ook worden gebruikt om van elkaar te leren en op basis daarvan te verbeteren. Zowel van collega’s binnen de instelling als van een vergelijkbaar team van professionals in een andere instelling.

    In opdracht van Akwa GGZ creëert GGZ Dataportaal kwaliteitsinformatie o.b.v. aangeleverde ROM-data waar de patiënt expliciet toestemming voor heeft gegeven, zodat zorgaanbieders deze kwaliteitsinformatie kunnen gebruiken voor intervisie, leren en verbeteren.

  • Onderzoeken of ROM-data geschikt zijn voor transparantie van kwaliteit ten behoeve van ROM doel 3 en 4

    Zorgaanbieders moeten voldoen aan wettelijke verplichtingen op het gebied van kwaliteitstransparantie. Door transparantie komt keuze-informatie voor patiënten beschikbaar en beschikken zorgverzekeraars over kwaliteitsinformatie.

    In opdracht van ggz-partijen onderzoekt Akwa GGZ, samen met het veld, in welke mate ROM-data valide en bruikbaar is voor informatie voor kwaliteitstransparantie.

Dit zeggen professionals over meetinstrumenten

Wil je inzicht in je eigen behandelresultaten? Kijk op GGZ Dataportaal hoe je dat doet op basis van ROM-data.

Uitgelicht

Project

Doorontwikkeling ROM

Meten met ROM werkt alleen als het goed aansluit bij de behandelpraktijk. Akwa GGZ...

lees bericht

Veelgestelde vragen

  • Wat is een kwaliteitsindicator?

    Een kwaliteitsindicator is ‘een meetbaar aspect van de zorg dat een aanwijzing geeft over de kwaliteit van zorg’ (Colsen & Casparie, 1995).

    Er worden proces-, structuur- en uitkomstindicatoren onderscheiden, die samenvallen met hoe (de aard van de behandeling), waarmee (bijvoorbeeld de samenstelling van het personeelsbestand van een instelling) en met welk resultaat (de uitkomst van een behandeling). Zo kan een kwaliteitsindicator een getal zijn dat weergeeft hoe een zorgaanbieder presteert op een bepaald aspect van zorg. Vaak bestaat het uit een percentage, bijvoorbeeld de proportie postoperatieve infecties, (vermijdbare) sterfte, herstelde patiënten, of patiënten die gezamenlijke besluitvorming hebben ervaren.

    Colsen, P. J. A., & Casparie, A. F. (1995). Indicatorregistratie: een model ten behoeve van integrale kwaliteitszorg in een ziekenhuis. Medisch Contact50(9), 297-299.

  • Is het effect van mijn behandeling meetbaar?

    Het meten van het effect een behandeling in de ggz is enigszins anders dan in de somatische zorg. Psychische klachten zijn namelijk altijd subjectief en geen objectieve feiten zoals bijvoorbeeld een botbreuk. Klachten zoals angst of depressie zijn niet te zien op een scan of röntgenfoto. We kunnen deze klachten alleen indirect meten door de patiënt erover te bevragen. Om psychische klachten te meten maken we gebruik van gestandaardiseerde en gevalideerde meetinstrumenten. In de somatische zorg gebeurt dat echter ook, bijvoorbeeld bij pijnklachten.

    Naast de klinische observatie is Routine outcome monitoring (ROM) een belangrijk kwaliteitsinstrument om psychische klachten inzichtelijk te maken. Meehl (1954) heeft zelfs ondervonden dat meetinstrumenten betere informatie geven dan de klinische indruk. Klachten meten door middel van ROM kan met een vragenlijst of door een getrainde beoordelaar een gestandaardiseerde beoordeling te laten doen aan de hand van een instrument zoals de HoNOS. Op het gebied van meten van de ernst van psychische klachten is veel vooruitgang geboekt in de afgelopen dertig jaar en inmiddels beschikken we over meetinstrumenten waarvan de betrouwbaarheid en validiteit uitgebreid is onderzocht.

  • Hoe zit het met de privacy van gegevens?

    Akwa GGZ ontvangt gegevens over de behandeling van patiënten in de ggz om er kwaliteitsrapportages voor zorgprofessionals van te maken. Zorgaanbieders pseudonimiseren gegevens van patiënten voordat ze deze delen met Akwa GGZ. Dit betekent dat wij de gegevens niet meer kunnen herleiden tot een persoon. Zorgaanbieders geven alleen patiëntgegevens door aan Akwa GGZ als de patiënt daar vooraf toestemming voor heeft gegeven.

    Verdere verwerking door Akwa GGZ gebeurt anoniem, rapportages zijn altijd anoniem.

     

     

  • Waarom wordt ROM doorontwikkeld?

    We willen graag dat professionals ROM-gegevens zo breed mogelijk kunnen toepassen. Om het effect van de behandeling te meten, maar ook om intervisie te kunnen toepassen en transparantie te bieden. Om dit goed  te kunnen doen, zijn bij diverse stoornisgebieden aanvullende of vervangende ROM-meetinstrumenten noodzakelijk, en frequenter meten dan tot nu toe gebruikelijk. Ook vinden we het belangrijk dat er een duidelijke koppeling komt tussen zorgstandaarden en ROM. De komende tijd gaan werkgroepen per zorgstandaard aan de slag om te onderzoeken wat zij belangrijke indicatoren vinden voor specifieke zorgstandaarden. Het resultaat van deze werkgroepen is een nieuwe indicatorenset.

  • Hoe kan ik gebruikmaken van ROM?

    ROM staat voor Routine Outcome Monitoring, het tijdens de behandeling regelmatig meten hoe het gaat met de patiënt. Met behulp van vragenlijsten wordt het functioneren en klachtenverloop van de patiënt tijdens de behandeling gemeten. De behandelaar krijgt inzicht of de gekozen behandeling aanslaat bij deze patiënt of niet. Deze informatie is bruikbaar om samen met de patiënt besluiten te nemen over de behandeling: beëindigen, voortzetten of veranderen. Zo helpen deze vragenlijsten bij het monitoren en verbeteren van je behandeling.

    ROM kan ook gebruikt worden om gegevens over vergelijkbare groepen patiënten te bekijken. Wanneer er binnen jouw instelling meerdere teams zijn die depressie behandelen, bijvoorbeeld in een andere regio, dan is het zinvol om de uitkomsten van deze teams met elkaar te vergelijken. Behandelaren, maar ook teams of instellingen kunnen uitkomsten onderling vergelijken en hierover met elkaar in gesprek gaan. Dit heeft als doel om van elkaar te leren en zo de kwaliteit van zorg te verbeteren.

    Om van elkaar te leren is een omgeving nodig waarin mensen zich veilig voelen. Akwa GGZ wil die omgeving bieden door middel van het GGZ Dataportaal. In deze omgeving kunnen professionals data delen onder hun eigen voorwaarden, alleen intern tussen verschillende teams of ook extern met vergelijkbare teams van andere instellingen. Lees hier meer over GGZ Dataportaal.

  • Hoe lever ik gegevens aan?

    Het aanleveren en raadplegen van kwaliteitsgegevens verloopt via GGZ Dataportaal. Het aanleveren van deze privacygevoelige gegevens gebeurt daar op een veilige en verantwoorde manier. Om te zorgen dat de gegevens anoniem blijven, maken wij gebruik van software van ZorgTTP. Zij zijn gespecialiseerd in het verwerken van privacygevoelige gegevens.

    Naar verwachting is het vanaf 1 mei 2019 mogelijk om maandelijks gegevens aan te leveren in een vastgesteld bestandsformaat. Binnenkort kun je hier alvast een overzicht vinden van welke gegevens je moet aanleveren.